Sevval
New member
Satış Elemanı Görevleri Nelerdir? Satışın Görünmeyen Tarafına Eleştirel Bir Bakış
Satış Elemanı Görevleri Sadece Ürün Satmaktan mı İbaret?
Satış elemanı denildiğinde benim aklıma ilk olarak mağazada müşteriyi karşılayan, ürünleri tanıtan ve satış işlemini tamamlayan kişi geliyordu. Fakat bu mesleğin görevlerini biraz daha yakından incelediğimde, “satış yapmak” ifadesinin aslında oldukça dar bir tanım olduğunu fark ettim. Özellikle profesyonel satış pozisyonlarında çalışan kişinin işi, müşteriye bir ürün göstermekten çok daha fazlasını kapsıyor. Müşterinin ihtiyacını anlamak, doğru ürünü önermek, fiyat ve sözleşme koşullarını görüşmek, satış sonrasında ortaya çıkan sorunlarla ilgilenmek ve aynı zamanda şirketin hedeflerini takip etmek işin önemli parçaları.
Üstelik satış elemanının görevleri çalışılan sektöre göre ciddi biçimde değişebiliyor. Bir mağazada çalışan satış danışmanının günlük sorumlulukları ile teknik ürünler satan bir satış temsilcisinin görevlerini aynı kefeye koymak doğru değil. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu ve O*NET verilerinde de satış mesleklerinin farklı alt gruplara ayrıldığı ve görevlerin ürünün niteliğine, müşterinin yapısına ve satış modeline göre değiştiği görülüyor.
Bu yüzden bana göre “satış elemanı ne iş yapar?” sorusunun en doğru cevabı, “müşteriyi ikna eder” şeklinde tek cümleyle verilemez.
Müşteriyi Karşılamak İşin Sadece Başlangıcı
Satış elemanının en görünür görevi müşteriye ürün veya hizmet hakkında bilgi vermektir. Fakat burada önemli bir ayrıntı var: İyi satış yalnızca ürünün özelliklerini ezberleyip müşteriye sıralamak değildir.
O*NET'in satış temsilcileri için belirlediği görevler arasında müşterilerin ürün, fiyat, bulunabilirlik, kullanım alanları ve ödeme koşulları hakkındaki sorularını yanıtlamak; müşterinin ihtiyaçlarına göre ürün önermek ve satış sonrasında destek sağlamak bulunuyor.
Örneğin bir müşteri “Bu bilgisayarın işlemcisi kaç çekirdek?” diye sorduğunda sadece teknik özelliği söylemek yeterli olmayabilir. Müşterinin bilgisayarı hangi amaçla kullanacağı da önemlidir. Oyun oynayacak bir kişiyle yalnızca ofis programları kullanacak bir kişinin ihtiyacı aynı değildir.
Burada satış elemanının asıl becerisi ortaya çıkıyor: doğru soruyu sorabilmek.
Müşterinin ihtiyacını anlamadan yapılan satış kısa vadede başarılı görünebilir. Fakat yanlış ürünün satılması; iade, şikâyet, memnuniyetsizlik ve müşteri kaybı gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle satış görevinin önemli bir bölümü aslında “satmadan önce anlamak” olarak değerlendirilebilir.
Ürün Bilgisi ve İhtiyaç Analizi Neden Bu Kadar Önemli?
Satış elemanının ürününü iyi tanıması gerektiği konusunda sanırım çoğumuz hemfikiriz. Ancak ürün bilgisi yalnızca teknik özellikleri bilmek anlamına gelmiyor.
Özellikle teknik ve bilimsel ürünlerin satışında çalışan temsilcilerin müşterinin ihtiyaçlarını analiz etmesi, ürünün teknik özelliklerini açıklaması, maliyet veya tasarruf tahminleri yapması ve gerektiğinde teknik personelle iletişim kurması beklenebiliyor. O*NET'in teknik ve bilimsel ürün satış temsilcileri için yayımladığı görev listesi bunu açık biçimde ortaya koyuyor.
Bu noktada satış elemanının bir anlamda danışman gibi çalıştığını düşünüyorum. Müşteri her zaman neye ihtiyacı olduğunu tam olarak bilmiyor olabilir. Satış görevlisinin görevi de müşterinin yerine karar vermek değil, seçenekleri anlaşılır hale getirmek olmalı.
Burada kritik bir soru ortaya çıkıyor:
Bir satış elemanının önceliği şirketin satış hedefini gerçekleştirmek mi, yoksa müşterinin gerçekten ihtiyacı olan ürünü bulmasına yardımcı olmak mı?
Gerçekte iki hedefin tamamen birbirinden ayrılması kolay değil. Şirket satış yapmak zorunda; çalışan da çoğu zaman satış hedefleri üzerinden değerlendiriliyor. Ancak müşterinin ihtiyacına uygun olmayan bir ürünün sırf hedef tutturmak için satılması, kısa vadede rakam yaratırken uzun vadede güven kaybına yol açabilir.
Satış Sonrası Destek de Satış Elemanının İşidir
Satış işlemi tamamlandığında satış elemanının işi bittiğini düşünmek bence en yaygın yanlışlardan biri.
O*NET, satış temsilcilerinin satış veya sözleşme sonrasında müşterilerle iletişim kurarak sorunları çözmelerini ve devam eden destek sağlamalarını da görevler arasında gösteriyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu da satış temsilcilerinin müşterilerin satın alma işleminden memnun olup olmadığını takip etmesini ve soru veya endişelerini yanıtlamasını görevler arasında sayıyor.
Bu durum özellikle kurumsal satışlarda daha da önemli.
Bir şirket başka bir şirketten yazılım satın aldıysa satış temsilcisinin işi sadece sözleşmeyi imzalatmak olmayabilir. Teslimat, kurulum, kullanım, teknik destek veya sözleşme sürecindeki bazı konular için farklı ekiplerle koordinasyon gerekebilir.
Dolayısıyla satış elemanı aynı zamanda şirket ile müşteri arasındaki iletişim köprüsüdür.
Teklif, Sözleşme ve Pazarlık Süreci
Satış mesleğinin dışarıdan görünmeyen önemli bölümlerinden biri de idari ve ticari süreçlerdir.
Satış temsilcileri fiyat teklifleri hazırlayabilir, sözleşme ve sipariş formları düzenleyebilir, ödeme koşullarını görüşebilir, teslimat tarihlerini belirleyebilir ve satış kayıtlarını tutabilir. O*NET'in görev tanımlarında fiyat ve sözleşme koşullarının görüşülmesi, teklif hazırlanması, siparişlerin iletilmesi ve satış kayıtlarının tutulması gibi birçok işlem yer alıyor.
Dolayısıyla “satışçı sadece konuşur” şeklindeki yaklaşım gerçeği tam olarak yansıtmıyor.
Özellikle kurumsal satışlarda satış elemanının zamanının önemli bir bölümü e-posta, CRM kayıtları, teklif dosyaları, toplantılar, raporlar ve diğer departmanlarla koordinasyon arasında geçebilir.
Bu da başka bir tartışmayı beraberinde getiriyor: Satış elemanından hem yüksek satış performansı hem de yoğun idari iş bekleniyorsa, bu iki beklentinin aynı anda ne kadar gerçekçi olduğu sorgulanmalı.
Yeni Müşteri Bulmak ve Mevcut Müşteriyi Korumak
Satış elemanının görevlerinden biri de potansiyel müşterileri belirlemektir. Bunun için mevcut müşteri referansları, iş rehberleri, etkinlikler, fuarlar, konferanslar ve çeşitli iletişim kanalları kullanılabilir.
Burada iki farklı satış yaklaşımından söz etmek mümkün.
İlki yeni müşteri kazanmak. Bu yaklaşımda satış elemanı sürekli yeni bağlantılar kurmaya ve potansiyel müşterilere ulaşmaya çalışır.
İkincisi mevcut müşterilerle ilişkiyi sürdürmektir. Burada müşterinin tekrar satın alma davranışı, memnuniyeti ve uzun vadeli ilişkisi önem kazanır.
Bana göre şirketlerin sadece “kaç satış yaptın?” sorusuna odaklanması bu ayrımı gözden kaçırabiliyor. Örneğin bir çalışan çok sayıda yeni müşteri kazanmış olabilir; fakat bu müşterilerin önemli bir kısmı kısa süre içinde şirketten ayrılıyorsa, yalnızca ilk satış rakamına bakmak yeterli bir performans ölçümü olmayabilir.
Satış Elemanı Görevleri Sadece Ürün Satmaktan mı İbaret?
Satış elemanı denildiğinde benim aklıma ilk olarak mağazada müşteriyi karşılayan, ürünleri tanıtan ve satış işlemini tamamlayan kişi geliyordu. Fakat bu mesleğin görevlerini biraz daha yakından incelediğimde, “satış yapmak” ifadesinin aslında oldukça dar bir tanım olduğunu fark ettim. Özellikle profesyonel satış pozisyonlarında çalışan kişinin işi, müşteriye bir ürün göstermekten çok daha fazlasını kapsıyor. Müşterinin ihtiyacını anlamak, doğru ürünü önermek, fiyat ve sözleşme koşullarını görüşmek, satış sonrasında ortaya çıkan sorunlarla ilgilenmek ve aynı zamanda şirketin hedeflerini takip etmek işin önemli parçaları.
Üstelik satış elemanının görevleri çalışılan sektöre göre ciddi biçimde değişebiliyor. Bir mağazada çalışan satış danışmanının günlük sorumlulukları ile teknik ürünler satan bir satış temsilcisinin görevlerini aynı kefeye koymak doğru değil. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu ve O*NET verilerinde de satış mesleklerinin farklı alt gruplara ayrıldığı ve görevlerin ürünün niteliğine, müşterinin yapısına ve satış modeline göre değiştiği görülüyor.
Bu yüzden bana göre “satış elemanı ne iş yapar?” sorusunun en doğru cevabı, “müşteriyi ikna eder” şeklinde tek cümleyle verilemez.
Müşteriyi Karşılamak İşin Sadece Başlangıcı
Satış elemanının en görünür görevi müşteriye ürün veya hizmet hakkında bilgi vermektir. Fakat burada önemli bir ayrıntı var: İyi satış yalnızca ürünün özelliklerini ezberleyip müşteriye sıralamak değildir.
O*NET'in satış temsilcileri için belirlediği görevler arasında müşterilerin ürün, fiyat, bulunabilirlik, kullanım alanları ve ödeme koşulları hakkındaki sorularını yanıtlamak; müşterinin ihtiyaçlarına göre ürün önermek ve satış sonrasında destek sağlamak bulunuyor.
Örneğin bir müşteri “Bu bilgisayarın işlemcisi kaç çekirdek?” diye sorduğunda sadece teknik özelliği söylemek yeterli olmayabilir. Müşterinin bilgisayarı hangi amaçla kullanacağı da önemlidir. Oyun oynayacak bir kişiyle yalnızca ofis programları kullanacak bir kişinin ihtiyacı aynı değildir.
Burada satış elemanının asıl becerisi ortaya çıkıyor: doğru soruyu sorabilmek.
Müşterinin ihtiyacını anlamadan yapılan satış kısa vadede başarılı görünebilir. Fakat yanlış ürünün satılması; iade, şikâyet, memnuniyetsizlik ve müşteri kaybı gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle satış görevinin önemli bir bölümü aslında “satmadan önce anlamak” olarak değerlendirilebilir.
Ürün Bilgisi ve İhtiyaç Analizi Neden Bu Kadar Önemli?
Satış elemanının ürününü iyi tanıması gerektiği konusunda sanırım çoğumuz hemfikiriz. Ancak ürün bilgisi yalnızca teknik özellikleri bilmek anlamına gelmiyor.
Özellikle teknik ve bilimsel ürünlerin satışında çalışan temsilcilerin müşterinin ihtiyaçlarını analiz etmesi, ürünün teknik özelliklerini açıklaması, maliyet veya tasarruf tahminleri yapması ve gerektiğinde teknik personelle iletişim kurması beklenebiliyor. O*NET'in teknik ve bilimsel ürün satış temsilcileri için yayımladığı görev listesi bunu açık biçimde ortaya koyuyor.
Bu noktada satış elemanının bir anlamda danışman gibi çalıştığını düşünüyorum. Müşteri her zaman neye ihtiyacı olduğunu tam olarak bilmiyor olabilir. Satış görevlisinin görevi de müşterinin yerine karar vermek değil, seçenekleri anlaşılır hale getirmek olmalı.
Burada kritik bir soru ortaya çıkıyor:
Bir satış elemanının önceliği şirketin satış hedefini gerçekleştirmek mi, yoksa müşterinin gerçekten ihtiyacı olan ürünü bulmasına yardımcı olmak mı?
Gerçekte iki hedefin tamamen birbirinden ayrılması kolay değil. Şirket satış yapmak zorunda; çalışan da çoğu zaman satış hedefleri üzerinden değerlendiriliyor. Ancak müşterinin ihtiyacına uygun olmayan bir ürünün sırf hedef tutturmak için satılması, kısa vadede rakam yaratırken uzun vadede güven kaybına yol açabilir.
Satış Sonrası Destek de Satış Elemanının İşidir
Satış işlemi tamamlandığında satış elemanının işi bittiğini düşünmek bence en yaygın yanlışlardan biri.
O*NET, satış temsilcilerinin satış veya sözleşme sonrasında müşterilerle iletişim kurarak sorunları çözmelerini ve devam eden destek sağlamalarını da görevler arasında gösteriyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu da satış temsilcilerinin müşterilerin satın alma işleminden memnun olup olmadığını takip etmesini ve soru veya endişelerini yanıtlamasını görevler arasında sayıyor.
Bu durum özellikle kurumsal satışlarda daha da önemli.
Bir şirket başka bir şirketten yazılım satın aldıysa satış temsilcisinin işi sadece sözleşmeyi imzalatmak olmayabilir. Teslimat, kurulum, kullanım, teknik destek veya sözleşme sürecindeki bazı konular için farklı ekiplerle koordinasyon gerekebilir.
Dolayısıyla satış elemanı aynı zamanda şirket ile müşteri arasındaki iletişim köprüsüdür.
Teklif, Sözleşme ve Pazarlık Süreci
Satış mesleğinin dışarıdan görünmeyen önemli bölümlerinden biri de idari ve ticari süreçlerdir.
Satış temsilcileri fiyat teklifleri hazırlayabilir, sözleşme ve sipariş formları düzenleyebilir, ödeme koşullarını görüşebilir, teslimat tarihlerini belirleyebilir ve satış kayıtlarını tutabilir. O*NET'in görev tanımlarında fiyat ve sözleşme koşullarının görüşülmesi, teklif hazırlanması, siparişlerin iletilmesi ve satış kayıtlarının tutulması gibi birçok işlem yer alıyor.
Dolayısıyla “satışçı sadece konuşur” şeklindeki yaklaşım gerçeği tam olarak yansıtmıyor.
Özellikle kurumsal satışlarda satış elemanının zamanının önemli bir bölümü e-posta, CRM kayıtları, teklif dosyaları, toplantılar, raporlar ve diğer departmanlarla koordinasyon arasında geçebilir.
Bu da başka bir tartışmayı beraberinde getiriyor: Satış elemanından hem yüksek satış performansı hem de yoğun idari iş bekleniyorsa, bu iki beklentinin aynı anda ne kadar gerçekçi olduğu sorgulanmalı.
Yeni Müşteri Bulmak ve Mevcut Müşteriyi Korumak
Satış elemanının görevlerinden biri de potansiyel müşterileri belirlemektir. Bunun için mevcut müşteri referansları, iş rehberleri, etkinlikler, fuarlar, konferanslar ve çeşitli iletişim kanalları kullanılabilir.
Burada iki farklı satış yaklaşımından söz etmek mümkün.
İlki yeni müşteri kazanmak. Bu yaklaşımda satış elemanı sürekli yeni bağlantılar kurmaya ve potansiyel müşterilere ulaşmaya çalışır.
İkincisi mevcut müşterilerle ilişkiyi sürdürmektir. Burada müşterinin tekrar satın alma davranışı, memnuniyeti ve uzun vadeli ilişkisi önem kazanır.
Bana göre şirketlerin sadece “kaç satış yaptın?” sorusuna odaklanması bu ayrımı gözden kaçırabiliyor. Örneğin bir çalışan çok sayıda yeni müşteri kazanmış olabilir; fakat bu müşterilerin önemli bir kısmı kısa süre içinde şirketten ayrılıyorsa, yalnızca ilk satış rakamına bakmak yeterli bir performans ölçümü olmayabilir.