Sevval
New member
Bir düşünün: Sürekli hata arayan, her konuşmada en kötü ihtimali gündeme getiren ve karşısındaki insanın sevincine bile gölge düşüren biriyle vakit geçirmek nasıl hissettirir?
Şimdi de sizi dikkatle dinleyen, başarınızı küçümsemeyen, zor gününüzde yanınızda olan ve gerektiğinde size nazikçe gerçeği söyleyen birini düşünün.
İkinci kişinin yanında kendinizi daha rahat hissetmeniz şaşırtıcı değildir.
Olumlu yaklaşım, insan ilişkilerinde güveni ve iletişimi destekleyebilir. Çünkü karşımızdaki kişinin her sorunda bizi suçlamayacağını, hatalarımızı yüzümüze vurmak için fırsat kollamayacağını hissettiğimizde kendimizi daha rahat ifade edebiliriz.
Fakat pozitiflik, sürekli başkalarının moralini düzeltmek anlamına gelmez.
Arkadaşınız ayrılık yaşadığında hemen “Üzülme, daha iyisini bulursun!” demek iyi niyetli olsa da onun yaşadığı acıyı küçümsenmiş hissetmesine neden olabilir. Bazen “Bu durumun seni ne kadar üzdüğünü anlayabiliyorum. İstersen anlat, seni dinliyorum.” demek çok daha değerlidir.
Bir başka önemli nokta da sınır koyabilmektir. Pozitif ruhlu olmak, herkesin sorununu çözmek, herkesi memnun etmek veya bütün olumsuzlukları tek başına üstlenmek değildir.
Sürekli başkalarını düşünen bir insan da yorulabilir. Herkese destek olurken kendi ihtiyaçlarını ihmal ediyorsa bir süre sonra tükenmiş hissedebilir.
İyi niyetli olmakla kendini feda etmek arasında fark vardır. Sağlıklı bir olumlu yaklaşım, hem başkalarına hem de kişinin kendisine şefkat göstermesini gerektirir.
Pozitif Düşünmek Bilimsel Olarak Ne İşe Yarar?
Olumlu düşünmenin yararlarını değerlendirirken yalnızca kişisel gelişim sloganlarına güvenmek yerine psikoloji araştırmalarına da bakmak gerekir.
Pozitif psikoloji alanındaki çalışmalar; umut, iyimserlik, yaşam doyumu, anlam duygusu ve psikolojik dayanıklılık gibi konuların insan yaşamıyla ilişkisini inceler. Bu araştırmalar, olumlu duyguların ve destekleyici sosyal ilişkilerin bazı koşullarda stresle başa çıkmayı kolaylaştırabileceğini düşündürmektedir.
Örneğin psikolog Barbara Fredrickson tarafından geliştirilen genişletme ve geliştirme yaklaşımına göre olumlu duygular, kişinin o anda görebildiği düşünce ve davranış seçeneklerini genişletebilir. Merak, sevinç ve ilgi gibi duygular yeni şeyler denemeye, çevreyle bağlantı kurmaya ve zaman içinde çeşitli kişisel kaynaklar geliştirmeye katkıda bulunabilir.
Elbette bu, olumlu duygular yaşayan herkesin bütün sorunlarını kolayca çözeceği anlamına gelmez. Yaşam koşulları, ekonomik zorluklar, sağlık sorunları, sosyal destek ve kişisel geçmiş de sonuçları etkiler.
Martin Seligman'ın çalışmalarıyla tanınan pozitif psikoloji yaklaşımı da insanın yalnızca sorunlarına değil, güçlü yönlerine, anlam arayışına ve gelişme potansiyeline odaklanır. Buradaki temel fikir, sorunların varlığını inkâr etmek değil, insanın iyi oluşunu destekleyen kaynakları da araştırmaktır.
Bu açıdan pozitif ruhlu olmak, her şeyin güzel olduğuna kendini inandırmak değil; hayatın zorlukları kadar imkânlarını da görebilmektir.
Bir örnek verelim. Sınavdan düşük not alan bir öğrenci düşünün. “Ben aptalım, benden bir şey olmaz.” demesi, tek bir sonucu bütün kimliğinin kanıtı hâline getirir. “Bu sınav kötü geçti. Hangi konuları anlamadığımı belirleyip çalışma yöntemimi değiştirebilirim.” demesi ise sorunu daha somut ve yönetilebilir bir çerçevede ele alır.
İkinci yaklaşım, sihirli bir başarı garantisi değildir. Fakat kişinin seçeneklerini değerlendirmesine ve yeniden denemesine yardımcı olabilir.
Günlük Hayatta Pozitif Ruhlu Olmayı Nasıl Geliştirebiliriz?
Pozitif olmak için her sabah aynaya bakıp kendimize on yedi kez “Ben harikayım, evren benimle iş birliği yapıyor!” dememize gerek yok. İsteyen deneyebilir ama komşuların sabahın altısında motivasyon konuşması dinlemek istememe ihtimalini de hesaba katalım.
Bunun yerine günlük hayatta uygulanabilecek küçük alışkanlıklar geliştirebiliriz.
1. Küçük Güzellikleri Fark Edin
Günün sonunda kendinize şu soruyu sorun: Bugün hoşuma giden üç şey neydi?
Belki sevdiğiniz bir şarkıyı dinlediniz, otobüste biri size yer verdi veya uzun zamandır ertelediğiniz bir işi tamamladınız.
Bunların dünya tarihine geçmesi gerekmiyor. Ama günün yalnızca can sıkıcı olaylardan oluşmadığını fark etmenize yardımcı olabilir.
Burada amaç, yaşanan kötü şeyleri unutmak değil, iyi şeylerin de zihninizde yer bulmasını sağlamaktır.
2. Kendinizle Konuşma Biçiminizi Değiştirin
İnsan bazen kendi kendisinin en acımasız eleştirmeni olur.
Bir hata yaptığında başkasına asla söylemeyeceği cümleleri kendisine rahatlıkla söyleyebilir: “Ne kadar beceriksizim!”, “Her şeyi mahvediyorum!”, “Benden zaten bir şey olmaz!”
Bunun yerine, yakın bir arkadaşınız aynı hatayı yapsaydı ona ne söyleyeceğinizi düşünün.
Muhtemelen “Bir hata yaptın ama bu, her konuda başarısız olduğun anlamına gelmez. Nerede yanlış yaptığını bulup yeniden deneyebilirsin.” derdiniz.
Kendinize de aynı ölçüde adil davranabilirsiniz. Öz şefkat, kişinin hatalarını görmezden gelmesi değil, onları kendisini aşağılamadan değerlendirebilmesidir.
3. Kontrol Edebileceğiniz Şeylere Odaklanın
Trafiği, başkalarının düşüncelerini, geçmişte yaşananları veya havanın ne zaman düzeleceğini her zaman kontrol edemezsiniz.
Ama evden kaçta çıkacağınızı, bir soruna nasıl tepki vereceğinizi, kimden yardım isteyeceğinizi ve zamanınızı nasıl değerlendireceğinizi çoğu zaman belirli ölçüde kontrol edebilirsiniz.
Örneğin trafikte yarım saat bekliyorsanız bütün yol boyunca sinirlenmek yerine bir sesli kitap dinleyebilir veya sevdiğiniz bir müzik listesini açabilirsiniz. Tabii araç kullanırken dikkatinizi yoldan ayırmamak şartıyla.
Bu yaklaşım trafik sorununu çözmez ama o sorunun bütün gününüzü yönetmesini önleyebilir.
4. Olumsuz Duygularınıza İzin Verin
Kendinizi üzgün hissettiğinizde hemen neşelenmeye çalışmak zorunda değilsiniz.
Bazen dinlenmek, ağlamak, yalnız kalmak veya güvendiğiniz biriyle konuşmak gerekir. Önemli olan, duygularınızı tanımak ve ihtiyaç duyduğunuzda uygun destek yollarını kullanmaktır.
Olumsuz bir duygu yaşamanız, pozitif olmayı başaramadığınız anlamına gelmez.
5. Mizahı Bir Kaçış Değil, Bir Araç Olarak Kullanın
Mizah, bazı zor durumlarda gerginliği azaltabilir ve olaylara farklı bir açıdan bakmayı sağlayabilir.
Örneğin yemek yaparken yemeği biraz fazla tuzladınız. “Bugün deniz suyu aromalı makarna konseptine geçiyoruz.” diyerek duruma gülebilirsiniz.
Ancak bir başkasının acısını küçümsemek veya ciddi bir sorunu şakalarla örtbas etmek aynı şey değildir. Mizahın işe yarayabilmesi için zamanlaması ve karşıdaki kişinin duyguları önemlidir.
Şimdi de sizi dikkatle dinleyen, başarınızı küçümsemeyen, zor gününüzde yanınızda olan ve gerektiğinde size nazikçe gerçeği söyleyen birini düşünün.
İkinci kişinin yanında kendinizi daha rahat hissetmeniz şaşırtıcı değildir.
Olumlu yaklaşım, insan ilişkilerinde güveni ve iletişimi destekleyebilir. Çünkü karşımızdaki kişinin her sorunda bizi suçlamayacağını, hatalarımızı yüzümüze vurmak için fırsat kollamayacağını hissettiğimizde kendimizi daha rahat ifade edebiliriz.
Fakat pozitiflik, sürekli başkalarının moralini düzeltmek anlamına gelmez.
Arkadaşınız ayrılık yaşadığında hemen “Üzülme, daha iyisini bulursun!” demek iyi niyetli olsa da onun yaşadığı acıyı küçümsenmiş hissetmesine neden olabilir. Bazen “Bu durumun seni ne kadar üzdüğünü anlayabiliyorum. İstersen anlat, seni dinliyorum.” demek çok daha değerlidir.
Bir başka önemli nokta da sınır koyabilmektir. Pozitif ruhlu olmak, herkesin sorununu çözmek, herkesi memnun etmek veya bütün olumsuzlukları tek başına üstlenmek değildir.
Sürekli başkalarını düşünen bir insan da yorulabilir. Herkese destek olurken kendi ihtiyaçlarını ihmal ediyorsa bir süre sonra tükenmiş hissedebilir.
İyi niyetli olmakla kendini feda etmek arasında fark vardır. Sağlıklı bir olumlu yaklaşım, hem başkalarına hem de kişinin kendisine şefkat göstermesini gerektirir.
Pozitif Düşünmek Bilimsel Olarak Ne İşe Yarar?
Olumlu düşünmenin yararlarını değerlendirirken yalnızca kişisel gelişim sloganlarına güvenmek yerine psikoloji araştırmalarına da bakmak gerekir.
Pozitif psikoloji alanındaki çalışmalar; umut, iyimserlik, yaşam doyumu, anlam duygusu ve psikolojik dayanıklılık gibi konuların insan yaşamıyla ilişkisini inceler. Bu araştırmalar, olumlu duyguların ve destekleyici sosyal ilişkilerin bazı koşullarda stresle başa çıkmayı kolaylaştırabileceğini düşündürmektedir.
Örneğin psikolog Barbara Fredrickson tarafından geliştirilen genişletme ve geliştirme yaklaşımına göre olumlu duygular, kişinin o anda görebildiği düşünce ve davranış seçeneklerini genişletebilir. Merak, sevinç ve ilgi gibi duygular yeni şeyler denemeye, çevreyle bağlantı kurmaya ve zaman içinde çeşitli kişisel kaynaklar geliştirmeye katkıda bulunabilir.
Elbette bu, olumlu duygular yaşayan herkesin bütün sorunlarını kolayca çözeceği anlamına gelmez. Yaşam koşulları, ekonomik zorluklar, sağlık sorunları, sosyal destek ve kişisel geçmiş de sonuçları etkiler.
Martin Seligman'ın çalışmalarıyla tanınan pozitif psikoloji yaklaşımı da insanın yalnızca sorunlarına değil, güçlü yönlerine, anlam arayışına ve gelişme potansiyeline odaklanır. Buradaki temel fikir, sorunların varlığını inkâr etmek değil, insanın iyi oluşunu destekleyen kaynakları da araştırmaktır.
Bu açıdan pozitif ruhlu olmak, her şeyin güzel olduğuna kendini inandırmak değil; hayatın zorlukları kadar imkânlarını da görebilmektir.
Bir örnek verelim. Sınavdan düşük not alan bir öğrenci düşünün. “Ben aptalım, benden bir şey olmaz.” demesi, tek bir sonucu bütün kimliğinin kanıtı hâline getirir. “Bu sınav kötü geçti. Hangi konuları anlamadığımı belirleyip çalışma yöntemimi değiştirebilirim.” demesi ise sorunu daha somut ve yönetilebilir bir çerçevede ele alır.
İkinci yaklaşım, sihirli bir başarı garantisi değildir. Fakat kişinin seçeneklerini değerlendirmesine ve yeniden denemesine yardımcı olabilir.
Günlük Hayatta Pozitif Ruhlu Olmayı Nasıl Geliştirebiliriz?
Pozitif olmak için her sabah aynaya bakıp kendimize on yedi kez “Ben harikayım, evren benimle iş birliği yapıyor!” dememize gerek yok. İsteyen deneyebilir ama komşuların sabahın altısında motivasyon konuşması dinlemek istememe ihtimalini de hesaba katalım.
Bunun yerine günlük hayatta uygulanabilecek küçük alışkanlıklar geliştirebiliriz.
1. Küçük Güzellikleri Fark Edin
Günün sonunda kendinize şu soruyu sorun: Bugün hoşuma giden üç şey neydi?
Belki sevdiğiniz bir şarkıyı dinlediniz, otobüste biri size yer verdi veya uzun zamandır ertelediğiniz bir işi tamamladınız.
Bunların dünya tarihine geçmesi gerekmiyor. Ama günün yalnızca can sıkıcı olaylardan oluşmadığını fark etmenize yardımcı olabilir.
Burada amaç, yaşanan kötü şeyleri unutmak değil, iyi şeylerin de zihninizde yer bulmasını sağlamaktır.
2. Kendinizle Konuşma Biçiminizi Değiştirin
İnsan bazen kendi kendisinin en acımasız eleştirmeni olur.
Bir hata yaptığında başkasına asla söylemeyeceği cümleleri kendisine rahatlıkla söyleyebilir: “Ne kadar beceriksizim!”, “Her şeyi mahvediyorum!”, “Benden zaten bir şey olmaz!”
Bunun yerine, yakın bir arkadaşınız aynı hatayı yapsaydı ona ne söyleyeceğinizi düşünün.
Muhtemelen “Bir hata yaptın ama bu, her konuda başarısız olduğun anlamına gelmez. Nerede yanlış yaptığını bulup yeniden deneyebilirsin.” derdiniz.
Kendinize de aynı ölçüde adil davranabilirsiniz. Öz şefkat, kişinin hatalarını görmezden gelmesi değil, onları kendisini aşağılamadan değerlendirebilmesidir.
3. Kontrol Edebileceğiniz Şeylere Odaklanın
Trafiği, başkalarının düşüncelerini, geçmişte yaşananları veya havanın ne zaman düzeleceğini her zaman kontrol edemezsiniz.
Ama evden kaçta çıkacağınızı, bir soruna nasıl tepki vereceğinizi, kimden yardım isteyeceğinizi ve zamanınızı nasıl değerlendireceğinizi çoğu zaman belirli ölçüde kontrol edebilirsiniz.
Örneğin trafikte yarım saat bekliyorsanız bütün yol boyunca sinirlenmek yerine bir sesli kitap dinleyebilir veya sevdiğiniz bir müzik listesini açabilirsiniz. Tabii araç kullanırken dikkatinizi yoldan ayırmamak şartıyla.
Bu yaklaşım trafik sorununu çözmez ama o sorunun bütün gününüzü yönetmesini önleyebilir.
4. Olumsuz Duygularınıza İzin Verin
Kendinizi üzgün hissettiğinizde hemen neşelenmeye çalışmak zorunda değilsiniz.
Bazen dinlenmek, ağlamak, yalnız kalmak veya güvendiğiniz biriyle konuşmak gerekir. Önemli olan, duygularınızı tanımak ve ihtiyaç duyduğunuzda uygun destek yollarını kullanmaktır.
Olumsuz bir duygu yaşamanız, pozitif olmayı başaramadığınız anlamına gelmez.
5. Mizahı Bir Kaçış Değil, Bir Araç Olarak Kullanın
Mizah, bazı zor durumlarda gerginliği azaltabilir ve olaylara farklı bir açıdan bakmayı sağlayabilir.
Örneğin yemek yaparken yemeği biraz fazla tuzladınız. “Bugün deniz suyu aromalı makarna konseptine geçiyoruz.” diyerek duruma gülebilirsiniz.
Ancak bir başkasının acısını küçümsemek veya ciddi bir sorunu şakalarla örtbas etmek aynı şey değildir. Mizahın işe yarayabilmesi için zamanlaması ve karşıdaki kişinin duyguları önemlidir.